Sizleri, Bodrum‘lu bir şairle tanıştırmak istiyorum, şiiri 2000 yıl sonra bizlere ulaşan bir şairle.
Kısaca hikaye şöyle, 1995 yılında Bodrum Sualtı Arkeolojisi ve Danimarkalı arkeologlar tarafından, bugün askeri kamp içinde kalan Bardakçı yani Salmakis kıyılarında bir yazıt bulunur.
Danimarka’lı ekipden SIGNE ISAGER, 1998’de yazıtı çözümlemiş, Danca ve İngilizce olarak yayınlamışlar.
Taş üzerindeki bu yazıt bir şiir.
Bu yazıt-şiirle ilgili Türkçe’de bugüne kadar yayın yapılmadı.
1998’de SIGNE ISAGER ve 1999’da HUGH LLOYD-JONES tarafından detaylı ingilizce çevirisi yapılan şiirden, aradan bunca yıl geçmesine rağmen Bodrum’lular habersizdi.
Peki, neden önemli bu şiir? M.Ö. 1 yada 2. YY’dan kalması mı? Hayır.
Şiir 2000 yıl öncesinde Bodrum’un ününün, gururunun nereden geldiğini ve tanrılar tarafından neden bu kadar sevildiğini anlatıyor. O tarihe kadar Halikarnas’ın yarattığı yazar, şair, tarihçi ve sanatçıların bir listesini sunuyor bizlere.
Halikarnas’da 2000 yıl öncesinden, yazar ve sanatçılara verilen değeri, o kadar güzel anlatmış ki, çok büyük zevk alarak çevirdim, sizler için.
HALİKARNAS‘IN GURURU
Söyle bana Afrodit, söyle
Sen kutsal melisa kokulu , mür nefesli Afrodit
Nedir Halikarnas‘ı bu kadar gururlu yapan ?
İşitmedim ben kendi adıma , neden bu gururlu övünme?
Halikarnas, ulu Zeus‘un yardımıyla topraklarının üstünde, büyük insanlar yarattı.
Kimdi ilk doğan orada? Zeus.
Bir oyukta dünyaya gelen, Rhea‘nın oğlu Zeus
Gizlice kim büyüttü onu yeryüzünün derinliklerinde?
Geleneği çiğnediğinde Kronos,
Çok geç kalmıştı, indirmek için midesine Zeus‘u
Baba Zeus, gizli mabedini koruyan dünyaca ünlü duacı oğullar yarattı, Halikarnas‘ta
Görmedi nankörlük Zeus‘un oğulları
Ödül oldu zahmetlerinin karşılığı
Güzel işler için, güzellikler buldular
Ve Halikarnas‘ı, Salmakis çeşmesinin yanındaki tepede yarattılar
Ölümsüz sevgili bir şarkı gibi
Ve Halikarnas, Salmakis‘in su perisinine ev sahibliği yaptı
İnsanlık için evliliği icat eden, sıradışı yaratılmış, nazik oğlumuz
Hermafrodit‘i kollarıyla sarmalayan, su perisine
Erkeklerin nazik ve vahşi hayallerine düşen
Mağarasında, kutsal sular altındaki, o su perisine
Sonra Pallas, gökyüzünden Pegasus‘u getirdi, Halikarnas‘a
Kanatları arasından süzülüp ayak bastı, Bellerophontes Pedasa topraklarına
Kudretli Kronos‘un şefaatiyle yerleşti, Kekrops‘un oğulları Salmakis‘e
Ve muhteşem mızraklı, kahraman Endymion
------------------------------ ( Kırık, çözümlenemeyen alan)
Apis diyarının seçilmiş insanlarını getirdi Halikarnas‘a
Halikarnas, erişilmesi en zor kişiyi, Herodot‘u yarattı,
Yazının ustası Homeri‘de, ünlüler yetiştiren Andron‘larında
O, dizelerin şanlı efendisi Panyasis‘e analık yaptı
Troya öyküsünün şairi, Kyprias‘a da
Halikarnas, ilham perilerinin bile dünyasını güzelleştiren Menestheus‘u yarattı,
Ve Theaitetos‘a tanrısal ilhamı verdi
Annelik yaptı, komedi şairi Dionysios‘a
Trajik dizelerin becerikli şairi Zenodotos‘u yarattı
Ve o, tanrı Dionysos‘un hizmetçisi, şair Phanostratos‘u yarattı
O, Kekrops oğullarının kutsal çelenkli mutlu şairiydi
Ve Halikarnas Nossos‘u yarattı
Tarihinin önde gelen kronolojisti Nossos‘u
Ve zamanın ünlü şairi Timokrates‘i doğurdu
Halikarnas‘ın görkemini sürdürecek, soylu babaların, soylu oğulları da vardı
Yanlız karada görkemli işler yapmadı Halikarnas‘lılar
Ün saldılar denizlere de
Amiralleri muzafferdi tüm denizlerde
Halikarnas, yarattıklarıyla onurlu ödüllerin en büyüğünü aldı
Yaratılmış, güzel işlerin tacını sonsuzluğa taşıdı
Şair: Halikarnas’lı Herakleitos olduğu tahmin edilmekte.( SIGNE ISAGER)
Çeviri: Özay KARTAL
